77

سفارش جامع
امام باقر علیه السلام در سفارش به برخی شیعیان خود می فرماید: «ای گروه شیعیان ما! توصیه و سفارش ما به دوستانمان را بشنوید و نیک دریابید. راست گفتار باشید، به سوگندتان با دوستان و دشمنانتان وفادار باشید، با اموالتان به مدد یکدیگر بشتابید و قلبا یکدیگر را دوست بدارید. از شیعیان ما کسی دوستدار خدا و رسول اوست که هر گاه سخن گوید، راست گوید، هر گاه وعده ای دهد، بدان وفا کند و هر گاه امانتی بدو سپرده شود، آن را برگرداند».
خود را بسنج!
امام باقر علیه السلام در سفارش خود به جابر جُعفی می فرماید: «بدان که تو دوستدار ما نخواهی بود، مگر آن گاه که اگر همه هم شهریانت بر ضد تو هم داستان شوند و بگویند: تو آدم بدی هستی، اندوهگینت نسازد و اگر بگویند: آدم خوبی هستی، این [نیز] شادمانت نکند. پس خود را با کتاب خدا بسنج؛ اگر دیدی پوینده راه آنان هستی و از آنچه قرآن به اعراض از آن فراخوانده، روی گردانی، به آنچه ترغیب کرده، راغبی و از آنچه بیم داده است، بیمناکی، ثابت قدم باش و مژده ات باد که آنچه درباره تو گفته شود، زیانت نرساند؛ اما اگر دیدی از قرآن جدایی، پس چرا باید خود را بفریبی».
دوستی اهل بیت
اهل بیت علیهم السلام ، جانشین رسول خدا صلی الله علیه و آله در ادامه هدایت و رشد انسان ها به سوی خدا هستند. ایشان در این راه تلاش می کنند و سختی ها را به جان می خرند. سلام بن مستنیر می گوید: از حضرت باقر علیه السلام درباره این سخن خدای متعالی که فرمود: «بگو من به ازای این از شما مزدی نمی خواهم، مگر دوستی با خویشاوندان». پرسیدم، فرمود: «به خدا سوگند که این (دوست داشتن) فریضه ای است که خداوند در مورد اهل بیت محمد صلی الله علیه و آله بر عهده بندگان نهاده است».
یاد کردن خدا
اهل بیت علیهم السلام ، مقام و منزلت ارزشمندی در نزد خدای متعالی دارند. آنان با اندوخته های درونی و شخصیت بی نظیر خویش، واسطه فیض و رحمت خدا به بندگان هستند و انسان ها را در رسیدن به حقیقت والای انسانی رشد و پرورش می دهند. آنان، رازدار الهی و مظهر اسماء خداوند در زمین هستند. امام باقر علیه السلام دراین باره می فرماید: «همانا یاد کردن از ما، یاد کردن از خدا، و یاد کردن از دشمن ما، یاد کردن از شیطان است».
اساس دین
اهل بیت علیهم السلام پناهگاه امن و تکیه گاه انسان ها بوده، به حقیقت دین و پایه و اساس آن آگاه هستند. امام باقر علیه السلام می فرماید: «وقتی رسول خدا صلی الله علیه و آله مناسک حجه الوداع را به پایان برد، بر شتر خود سوار شد و فرمود: کسی که مسلمان نباشد، به بهشت نمی رود». ابوذر غفاری برخاست و عرض کرد: ای رسول خدا! اسلام چیست؟ حضرت فرمود: «اسلام، برهنه است و لباسش پرهیزکاری، زیورش حیا، قوامش پارسایی، جمالش دین داری و میوه اش کردار نیک است. هر چیزی بنیادی دارد و بنیاد اسلام، دوست داشتن ما اهل بیت است».
پاکی دل
دوستی و همراهی با اهل بیت علیهم السلام ، ثمره های فراوانی دارد که پاکی و طهارت دل از جمله آنهاست. امام باقر علیه السلام می فرماید: «هیچ بنده ای نیست که ما را دوست بدارد و ولایت ما را بپذیرد، مگر اینکه خدا دل او را پاک گرداند. پس خداوند دل هیچ بنده ای را پاک نکرد، مگر اینکه تسلیم ما شد و از ما فرمانبرداری کرد و چون فرمانبردار ما شود، خداوند، او را از سختی حساب به سلامت دارد و از هراس بزرگ روز قیامت ایمن گرداند». نیز از ایشان است که: «گناهان شما، به واسطه دوست داشتن ما آمرزیده می شود». همچنین در روایتی دیگر می فرماید: «هر که می خواهد بداند بهشتی است، دوستی و محبت ما را به قلبش عرضه کند؛ اگر آن را پذیرفت، مؤمن و اهل بهشت خواهد بود».
وارثان زمین
اکنون که بساط ظلم در جهان گسترده شده و زمین در اختیار ظالمان است، در آینده ای نه چندان دور وعده خدا تحقق می پذیرد و زمین را کسانی به ارث می برند که بنای عدالت را در آن گستردند و از حقایق دین حمایت کردند. آنان در واقع بندگان شایسته خدا هستند. امام باقر علیه السلام درباره آیه شریفه «و در حقیقت، در زبور پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد»، فرمود: «آن بندگان شایسته، ما هستیم».
سؤال از نعمت ها
ابوخالد کابلی از یاران امام باقر علیه السلام می گوید: به منزل آن حضرت رفتم و به دستور حضرت، صبحانه آوردند؛ غذایی که پاکیزه تر و خوشبوتر از آن در عمرم ندیده بودم. پس از آن امام علیه السلام به من فرمود: غذا چگونه بود؟ عرض کردم: هرگز بهتر از این غذا را نخورده بودم، ولی هنگام خوردن به یاد این آیه افتادم: «در روز قیامت حتما از شما درباره نعمت ها سؤال می کنند». حضرت فرمود: «منظور از نعمت، دوست داشتن ما اهل بیت و مقام ولایت است و شما درباره آن بازخواست می شوید».
محشور شدن با امامان
گروهی از مردم خراسان نزد امام باقر علیه السلام آمدند. حضرت به مردی از آنان که پاهایش بر اثر پیاده روی بسیار چاک چاک شده بود، نگریست و به او فرمود: اینها چیست؟ پاسخ داد: ای فرزند رسول خدا! بر اثر مسافت طولانی است. به خدا سوگند، جز به دلیل دوستی شما اهل بیت بدینجا نیامده ام. امام باقر علیه السلام به او فرمود: «بر تو مژده باد که به خدا سوگند با ما محشور می شوی». آن مرد با شگفتی گفت: با شما؟ امام فرمود: «آری، هیچ بنده ای ما را دوست نمی دارد، جز آنکه خدا او را با ما محشور خواهد کرد؛ مگر این چیزی جز دوستی است؟ خدای متعالی می فرماید: «بگو: اگر شما خدا را دوست دارید، پس از من پیروی کنید تا خدا نیز شما را دوست بدارد».
امید به نجات
بُرید از یاران امام پنجم می گوید: نزد امام باقر علیه السلام در سراپرده ایشان در مِنا بودم. امام به زیاد اَسْوَد که گویی بر اثر مسافت طولانی پاهایش از کار افتاده بود، نگریست. از او پرسید: چرا پاهایت چنین شده است؟ گفت: با شتری کم سن که سفرها نزارش کرده بود، آمدم و ناگزیر بیشتر مسیر را پیاده پیمودم. حضرت نیز برایش اندوهگین شد. در این حال زیاد گفت: من مرتکب گناهانی می شوم تا آنکه می پندارم هلاک شده ام؛ ولی چون به یاد می آورم که شما را دوست دارم، به نجات خود امیدوار می شوم و این پندارم برطرف می شود. حضرت فرمود: «آیا این، جز دوستی است؟ خدای متعالی می فرماید: ایمان را محبوب شما ساخته و آن را در دل هایتان آراسته است».
مهر و قهر
یکی از وظایف اهل ایمان، علاقه به دوستان خدا و بیزاری از دشمنان خداست. امام باقر علیه السلام در این باره فرمودند: «اگر روزها را روزه بگیرم و شب ها را یکسره نماز بخوانم و همه اموال گران بهایم را در راه خدا ببخشم، ولی محبت دوستان خدا و دشمنی با دشمنان خدا در قلبم نباشد، این کارها کمترین سودی برایم نخواهد داشت». نیز آن حضرت در روایتی دیگر فرمود: «هر گاه خواستی بدانی که در تو خیری هست، به قلبت بنگر. اگر اهل پیروی از خدا را دوست و گناهکاران را دشمن می داشت، در تو خیر هست و خدا تو را دوست می دارد، و اگر اهل پیروی از خدا را دشمن و معصیت کاران را دوست می داشت، پس در تو خیری نیست و خدا تو را دشمن می دارد؛ چون انسان همراه کسی است که دوستش می دارد».
مهلت به بدهکار
امام باقر علیه السلام درباره ثواب مهلت دادن به بدهکار تنگدست فرمودند: «روز قیامت عده ای در زیر سایه عرش برانگیخته می شوند که سیما و لباس های فاخر آنان از نور است و بر صندلی هایی از نور نشسته اند و مردم آنها را می بینند و می گویند: اینان پیامبران اند، ولی منادی از زیر عرش ندا می دهد که اینان پیامبر نیستند. باز می گویند: اینان شهیدان هستند، ولی باز هم منادی از زیر عرش ندا می دهد که اینان شهید نیستند، بلکه بر مؤمنان آسان می گرفتند و به بدهکار تنگ دست مهلت می دادند تا بتواند بدهی خود را بپردازد».
دفاع از مؤمن
دوستان مؤمن در مورد یکدیگر حقوقی دارند. آنها نه تنها درحضور، بلکه در پشت سر نیز باید یکدیگر را یاری کنند. امام باقر علیه السلام در این باره فرمود: «کسی که نزد او از برادر مؤمنش غیبت شود و او از آن شخص دفاع کرده، به او کمک کند، خدا در دنیا و آخرت او را یاری خواهد نمود؛ ولی کسی که نزد او از برادر مؤمنش غیبت شود و او بتواند به او کمک کند، ولی او را یاری نکند، خدا او را خوار و بی مقدار خواهد نمود».
الفت همگانی
محبت کردن و انس با مردم، از رحمت های خداست و این امر باعث تحکیم روابط جامعه و پیشرفت امور اجتماعی می شود. امام باقر علیه السلام به یکی از یاران خود فرمودند: «بدان که انس گرفتن [با مردم]، از خداوند، و دشمنی، از شیطان است». آن حضرت در روایتی دیگر می فرماید: «شیطان همچنان به ایجاد دشمنی میان مؤمنان می پردازد [و چون افسونش کارگر گشت] با خوشحالی می گوید: پیروز شدم. پس خدا رحمت کند کسی را که میان دو تن از دوستان ما الفت برقرار کند. ای مؤمنان! با یکدیگر الفت بگیرید و به هم مهربانی کنید».
ویژگی دوست خوب
دوست، تأثیر شگرفی در آینده آدمی دارد و گزینش آن، یکی از دغدغه های مهم در ذهن جوانان است؛ آنها می خواهند بهترین فرد را برای دوستی برگزینند. امام باقر علیه السلام معنویت و بی اعتنایی به ظواهر فریبنده دنیوی را، یکی از ویژگی های دوستان خوب خود یادآوری می کند و می فرماید: «برادر و دوستی داشتم که در نظرم بزرگ بود. کوچکی دنیا در چشم او، چیزی بود که او را در چشمم بزرگ می کرد».
اظهار دوستی
اظهار دوستی و یادآوری محبت قلبی، از شایسته های معاشرت با دوستان و برادران دینی است و برای ایجاد الفت بیشتر و استواری ارتباط ها بسیار مؤثر است. ابوبلاد، یکی از یاران امام پنجم می گوید: امام باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام در مسجد نشسته بودند که مردی گذشت. یکی از هم نشینان ایشان گفت: به خدا سوگند من این مرد را دوست می دارم. امام باقر علیه السلام فرمود: «آگاه باش و دوستی ات به او اعلام کن که این کار، دوستی را پایدارتر می کند و برای انس گرفتن بهتر است». آن حضرت در روایتی دیگر، گشاده رویی به هنگام دیدار را از دیگر آداب دوستی ذکر کردند و فرمودند: «لبخند انسان به چهره دوست و برادرش، کار نیک است».
برادری مؤمنان
جابر جُعْفی از یاران امام باقر علیه السلام می گوید: مقابل حضرت، خاکسارانه نشستم و گفتم: فدایت شوم گاه بی هیچ حادثه ناخوشایندی یا دلیل و پیشامدی، چنان اندوهگین می شوم که خانواده و دوستم اثر آن را در چهره ام می بینند. امام فرمود: «آری، ای جابر! همین است. خداوند متعالی، مؤمنان را از سرشت بهشت آفرید و نسیمِ روح خود را در آن دمید. از این رو، مؤمن برادرِ تنی مؤمن است و چون یکی از این روح ها را در یکی از سرزمین ها اندوهی برسد، این یک نیز اندوهگین خواهد شد؛ چون هم سرشتِ اوست».
تلاوت قرآن
ابوبصیر از یاران امام پنجم می گوید: به امام باقر علیه السلام گفتم: هر گاه قرآن می خوانم و صدایم را بدان بلند می کنم، شیطان نزدم می آید و می گوید: تو با این کار برای خانواده ات و مردم ریاکاری می کنی. حضرت فرمود: «با صدایی میانِ آهسته و بلند، چنان بخوان که خانواده ات بشنوند. نیز قرآن را با صدایی آهنگین بخوان؛ که خدای بزرگ با صدای خوش و آهنگین خواندن را دوست دارد».
راه انبیا
در بینش امام باقر علیه السلام ، امر به معروف و نهی از منکر ضروری ترین گامی است که باید برای حفظ سلامت جامعه و اصلاح آن برداشت. برای مبارزه با کج روی ها و اصلاح مفاسد اجتماعی، نخست باید اهداف، خواسته ها و ارزش ها را مطرح کرد و زمینه تحول فکری و فرهنگی را پدید آورد و در صورت تأثیر نکردن، به مواضع قهرآمیز روی آورد. امام باقر علیه السلام می فرماید: «امر به معروف و نهی از منکر، راه انبیا و شیوه صالحان است. از این رو، تکلیفی است بزرگ که همه واجبات و ارزش های ضروری در پرتو آن تحقق می پذیرد، اندیشه ها در نتیجه آن از گزند نااهلان ایمن می ماند… روابط اقتصادی سالم شکل می گیرد… و کارها سامان می یابد». آن حضرت در روایتی دیگر فرمودند: «بد جامعه ای است آن جامعه که امر به معروف و نهی از منکر را ارج ننهد و با دید عیب جویی به آن نگاه کند».
عذاب نیکان
امام باقر علیه السلام در نکوهش عافیت طلبان و کسانی که امر به معروف و نهی از منکر را به مواردی منحصر کرده اند که زیان و خطری را متوجه ایشان نسازد می فرماید: «در آخر الزمان مردمی می آیند که… امر به معروف و نهی از منکر را فقط زمانی لازم می شمرند که گزندی به آنها نرسد و برای خود عذرها و بهانه هایی می تراشند…. از میان تکالیف دینی، به نماز، روزه و اموری که خدشه ای به جان و مالشان وارد نیاورد رو می آورند. اگر نماز هم مایه آسیب به دیگر امور اقتصادی و رفاهی ایشان شود، از آن نیز روی برخواهند تافت؛ همان گونه که از بارزترین واجبات ـ امر به معروف و نهی از منکر ـ روی برگرداندند».
عدالت اجتماعی
امام باقر علیه السلام عدالت اجتماعی را از عوامل مهم دست یابی جامعه به تعادل اقتصادی می داند و می فرماید: «به راستی میدان پر برکت عدل چقدر گسترده و فراگیر است. زمانی که فرمانروایان بر مردم به عدل فرمانروایی کنند، عموم مردم به غنای اقتصادی و آسایش دست می یابند». در این نگرش، ریشه بسیاری از ناهنجاری های اقتصادی جوامع و علت پیدایش طبقات تهی دست و نیازمند، نبودن عدالت و برنامه های عادلانه در کار فرمانروایان دانسته شده است.
مطیع محض خدا
گروهی نزد امام باقر علیه السلام شرفیاب شدند و دیدند کودکی از آن حضرت بیمار شده و امام به او می نگرد و سخت ناراحت است. آنان با خود گفتند: گر این کودک طوری بشود و از دنیا برود، ترس آن داریم حضرت را آن گونه بنگریم که خواهان آن نیستیم. اتفاقا پس از چند لحظه کودک جان سپرد و صدای گریه اهل خانه شنیده شد. ناگهان امام باقر علیه السلام برخلاف حالت پیشین، از خانه بیرون آمد و با آنان صمیمانه ملاقات کرد. آنان به امام گفتند: خداوند ما را فدایتان گرداند، ما آن حالت پراندوه را دیدیم، نگران وضع و حال شما شدیم. حضرت فرمود: «ما دوست داریم عزیزانمان سالم و بی درد و رنج باشند، ولی زمانی که امر الهی سر رسید و تقدیر خدا محقق شد، خواست خدا را می پذیریم و در برابر او تسلیم و راضی هستیم».
کرامت امام
امام باقر علیه السلام گاه برخی از کرامات و کمالات وجودی خود را برای یارانش نشان می دادند. امام صادق علیه السلام می فرماید: «روزی از پدرم شنیدم که فرمود: پنج سال از عمر من باقی مانده است. من پس از شهادت ایشان، حساب کردم و دیدم که زندگی آن حضرت از آن تاریخ درست پنج سال طول کشید؛ نه کمتر و نه بیشتر».

 


مهر ۸ام, ۱۳۹۳ | تعداد نمایش : 1,613 | دسته: زندگینامه



تمامی حقوق مطالب، برای وب سایت امام علی النقی علیه السلام | حضرت امام هادی|امام دهم شیعیان محفوظ است.
Designer : Naaghi.ir

Emam Naghi