Emam-Bagher

مال دنیا از موارد امتحان‏های الهی است. خدای سبحان انسان را از مال و منال دنیا بهره ‏مند می‏سازد، تا وی را امتحان کند؛ آیا وابسته و دلباخته مال خویش می شود؛ به گونه‏ای که از انجام مسؤولیت‏های خویش باز ماند و یا در هزینه کردن مال مسؤولیت الهی خویش را در پیش می‏گیرد.
در زندگی امامان معصوم (علیهم السلام) این نکته به چشم می‏خورد که زندگی امامان همواره برخوردار از امکانات دنیایی بوده است. آنان افرادی تهی‏دست نبودند. لیکن از مال دنیا به بهترین شیوه برای آبادگری آخرت خویش بهره می‏بردند. در عین داشتن مال دنیا، هیچ گونه وابستگی به آن نداشتند.

آنچه برای انسان خطر است، وابستگی است که انسان به دنیای خویش دارد. به گونه ‏ای که وابستگی وی را از انجام وظایف باز دارد. وابستگی نگذارد از مال خود در راه خدا و یاری رساندن به نیازمندان بهره ببرد. نگذارد اموال خویش در راه سازندگی و آبادگی و ایجاد فرصت‏های شغلی برای دیگران به کار گیرد؛ بلکه هماره به فکر افزون طلبی و انباشته کردن سرمایه باشد که قرآن خطر تکاثر خواهی را این گونه گوش زد نمود، الهاکم التکاثر، [۱] «فزون‏ طلبی شما را از یاد خدا باز داشته است.»

عترت از این نوع خطرها رهیده و الگوی شفاف برای دیگران است. باقر العلوم علیه ‏السلام در عین حال که از اموال بهره ‏مند است و ده ها کارگر و برده در باغ و زمین وی اشتغال به کار دارند، از مال دنیا برای آبادسازی آخرت خویش بهره می‏برد.
باقر العلوم علیه ‏السلام در بخشش و انفاق بین عامه و خاصه شهرت داشت. کرم و سخاوت وی همه جا را فرا گرفته بود، ظاهر الجود فی الخاصه و العامه، مشهور الکرم فی الکافه [۲] در یک روز هشت هزار دینار بین مستمندان توزیع می‏نماید. [۳] .
اموال خویش را به سه قسم تقسیم نمود، یک سهم آن برای هزینه‏ های منزل، یک سوم دیگر برای همسایگان و یک سوم باقی مانده را به مستمندان اختصاص می‏دهد [۴] در یک روز یازده برده آزاد می‏سازد [۵] و در هنگام رحلت وصیت می‏کند بیست برده از شصت برده حضرت آزاد باشند [۶] . هماره به خصوص روزهای جمعه که صدقه پاداش بیشتری دارد، صدقه می‏داد [۷] و نیز همواره به دوستان و شیعیان خویش هدیه و صله می‏داد. [۸] سلیمان بن قرم می‏گوید حضرت پانصد درهم، هفتصد درهم و هزار درهم به ما هدیه و صله می‏داد. [۹] سلمی یکی از کنیزان حضرت می‏گوید: اصحاب و یاران حضرت به نزد حضرت می آمدند. حضرت با بهترین طعام از آنان پذیرایی می‏کرد، و بهترین لباس ها را به آنان به همراه دراهم هدیه می‏نمود. [۱۰] .
حیان بن علی (در برخی نقل ها اسود بن کثیر) می‏گوید: من تنگ دست شدم هیچ کس از برادران دینی مرا یاری نکرد. به باقر العلوم علیه‏ السلام شکوه نمودم. حضرت فرمود: آن که در هنگام گشاده ‏دستی همراه، و در هنگام تهی‏دستی تو را رها کند، برادر نیست. آن گاه هفتصد درهم به من عطا نمود و فرمود اگر باز نیازمند شدی مراجعه کن، فاذا نفدت فاعلمنی. [۱۱] . در هنگام تأمین نیازمند، طرف را به زیباترین لقب مانند بنده خدا، خدا برکت به تو عطا کند، برخورد می‏کرد. نیازمند را مسکین و فقیر لقب نمی‏داد و می‏فرمود به زیباترین لقب به آنان خطاب کنید، سموهم باحسن أسمائهم. [۱۲] .

این شیوه ی بهره ‏گیری از اموال خدادادی و نعمت‏های دنیایی است. با این شیوه مال‏داری به مال‏ اندوزی منجر نمی‏شود؛ بلکه مال‏داری سبب یاری ‏رسانی به دیگران و تأمین زندگی نیازمندان می‏گردد. در این شرایط است که سرمایه دنیایی نه تنها عامل وابستگی نیست که نکوهیده شده است؛ بلکه بستر عبادت خدا را فراهم می‏سازد. بستر خودسازی انسان را فراهم می‏سازد. زیرا از موارد تزکیه و تطهیر نفس همین اقدام هایی است که در سیره امام به چشم می‏خورد. انفاق در راه خدا که گذشت از مال برای خداست، از بهترین بستر تزکیه و خود سازی است. این نکته عمیق و سازنده را قرآن مطرح می‏سازد. هنگامی که سخن از پرداخت صدقه است، می‏فرماید از مال آنها (مؤمنان) صدقه بگیر تا جان آنان را پاک گردانی، خذ من اموالهم صدقه تطهرهم و تزکیهم بها، [۱۳] انفاق در راه خدا یعنی گذشت از مال که بستر پاکی انسان را فراهم می‏سازد. این شیوه در زندگی عترت بسیار شفاف می‏درخشد که شب و روز، پنهان و آشکار نیازمندان را تأمین می‏نمودند. بخش عظیمی از مال خویش را در این راه ها بی‏منت و بی‏ریا صرف می‏نمودند، که این فضیلت نصیب باقر العلوم علیه‏ السلام نیز همانند سایر افراد عترت شده است.

 

پی نوشت ها:
[۱] تکاثر، ۱٫
[۲] ارشاد، ج ۲، ص ۱۶۶٫
[۳] شرح شافیه ابی‏فراس، ص ۵۸۹٫
[۴] فروع کافی، ج ۴، ص ۴۹۹٫
[۵] بحار، ج ۴۶، ص ۳۰۲٫
[۶] شرح شافیه، ص ۵۸۹٫
[۷] اعلام الهدایه، ج ۷، ص ۳۰٫
[۸] همان.
[۹] ارشاد، ج ۲، ص ۱۶۷٫
[۱۰] مطالب السؤول، ج ۲، ص ۱۰۵٫
[۱۱] ارشاد، ج ۲، ص ۱۶۶، مطالب السؤول، ج ۲، ص ۱۰۵٫
[۱۲] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۵۱، کشف الغمه، ج ۲، ص ۳۲۰، بحار، ج ۴۶، ص ۲۹۱٫
[۱۳] توبه، ۱۰۳٫

منبع: امام باقر الگوی زندگی؛ حبیب الله احمدی؛ فاطیما چاپ دوم ۱۳۸۵٫

به نقل از 


آبان ۲۳ام, ۱۳۹۳ | تعداد نمایش : 1,259 | دسته: زندگینامه
برچسب های مطلب : , ,



تمامی حقوق مطالب، برای وب سایت امام علی النقی علیه السلام | حضرت امام هادی|امام دهم شیعیان محفوظ است.
Designer : Naaghi.ir

Emam Naghi